Otwiera się w nowej karcie
Michael Bader, ekspert w podróżach, z przewodnikiem po Czarnogórze

Montenegro Experte

Michael Bader

+49 2623 8976997‬[email protected]

Park Narodowy Biogradska Gora

Najstarszy skarb przyrody Czarnogóry z piękną i różnorodną przyrodą

Montenegro Experte

Thomas Wöhrstein

Opublikowano: 8 lipca 2024

Zaktualizowano: 8 lipca 2024

Park Narodowy Biogradska Gora

Najmniejszy, a zarazem najstarszy park narodowy Czarnogóry, Biogradska Gora, został założony w 1952 roku i znajduje się w północno-wschodniej części Czarnogóry, około 100 km od stolicy Podgoricy. Leży w środkowej części pasma Bjelasica, między rzekami Tara i Lim. Części dzisiejszego parku narodowego o powierzchni 5650 ha objął ochroną już król Nikola w 1878 roku, dlatego uchodzi on – po Parku Narodowym Yellowstone w USA – za drugi najstarszy obszar chroniony na świecie. Administracyjnie należy do gmin Kolašin, Mojkovac i Berane. 

Prastare lasy, łąki, górskie wrzosowiska, górskie pastwiska, potoki, a przede wszystkim położone centralnie Jezioro Biogradzkie charakteryzują park. Oprócz niego w parku Biogradska Gora znajdują się jeszcze trzy mniejsze, wysoko położone jeziora – trzy jeziora polodowcowe Pešić, Ursulovačko i Šiško.

jezioro polodowcowe w Biogradskiej Gorze
jezioro pešića, pn biogradska gora

Sercem parku narodowego jest duży rezerwat lasu bukowego w kotlinach dwóch górskich potoków Biogradska i Jezerštica. Ten obszar leśny o powierzchni ok. 1600 ha należy do najstarszych obszarów chronionych na świecie i lokalnie znany jest również pod nazwą “Knjažev zabran” lub “Branik”.

W parku występuje wiele endemicznych roślin i wiele specyficznych siedlisk, dlatego Park Narodowy Biogradska Gora jest również uznawany na arenie międzynarodowej za ‚ważną strefę roślinną‘.

Ciekawa jest również wizyta w prastarych katunach położonych powyżej górnej granicy lasu. Niektóre z nich wciąż działają i oferują gościom proste posiłki oraz noclegi.

powyżej granicy lasu w Biogradskiej Gorze

Natura

Flora

Pasmo Bjelasica tworzy wyjątkową jednostkę biogeograficzną i ekologiczną, w której pierwotny charakter przyrody w dużej mierze zachował się do dziś dzięki niedostępności terenu i ekstensywnemu użytkowaniu.

Ekosystemy leśne stanowią większość obszaru, a po nich ekosystemy łąkowe i pastwiskowe, górskie wrzosowiska, łąki alpejskie oraz niektóre ekosystemy wodne, takie jak jeziora polodowcowe z różnorodną florą.

Stwierdzono tu występowanie 26 zbiorowisk roślinnych z około 2000 gatunków i podgatunków roślin naczyniowych, w tym nie mniej niż 20% endemicznych roślin Bałkanów.

Las bukowy w kotlinach dwóch rzek Biogradska i Jezerštica mógł przez stulecia rozwijać się bez zakłóceń i zajmuje powierzchnię 1600 ha. Niektóre części tego obszaru są całkowicie niedostępne. 

biogradska wald1

Las w parku składa się z 16 grup leśnych (zwłaszcza lasów bukowych i bukowo-jodłowych) z ponad 220 gatunkami roślin i około 90 gatunkami drzew. 

Najczęstsze gatunki drzew to buk, jodła, świerk, klon, jesion wyniosły, wiąz i olcha. 

Wiek poszczególnych drzew w lesie deszczowym oszacowano na ponad 400 lat, a niektóre z nich mają wysokość od 40 do 60 metrów. 

Wśród różnorodnych zbiorowisk roślinnych parku narodowego szczególne miejsce zajmują niektóre gatunki endemiczne i rzadkie. Należą do nich np. goździk karpacki, cebulica ametystowa, zawciąg alpejski, pełnik europejski, lilia biała (lilia Madonny), kosaciec Reichenbacha, modrzyk oraz wiele innych.

biogradska wald2

Fauna

Różnorodność gatunków zwierząt w Parku Narodowym Biogradska Gora ma znaczenie nie tylko dla Bałkanów, ale dla całej Europy. Liczne ustawy chronią wiele endemicznych gatunków zwierząt, z których niektóre uważane są za relikty glacjalne, a nawet trzeciorzędowe. 

Fauna płazów obejmuje m.in. salamandrę plamistą, traszkę górską, traszkę marmurkową karłowatą, kumaka górskiego, rzekotkę drzewną, żabę zieloną i ropuchę szarą. Do gadów chronionych w całym kraju należą m.in. żółw błotny, jaszczurka murowa, jaszczurka skalna, jaszczurka mszysta, żółtopuzik (sheltopusik), zaskroniec, zaskroniec rybołów, wąż Eskulapa, żmija łąkowa itd.

Do rodzimych ryb należą m.in. pstrąg potokowy, lipień, głowacica i różanka. 

W parku narodowym żyje około 200 gatunków ptaków, np. zięby, kapturki, sikory, orzeł przedni, jastrząb, sokół wędrowny, myszołów, kruk, pustułka i sóweczka. 

Typowe gatunki ssaków to wilk, niedźwiedź brunatny, lis, żbik, borsuk, sarna, wiewiórka, kuna leśna, łasica, koszatka leśna i wydra.

pomnik Nikoli, największego niedźwiedzia, w PN Biogradska Gora

Kultura

Region ten ma bardzo burzliwą historię. Liczne nazwy miejscowe w okolicy Biogradskiej Gory świadczą o różnych narodach i kulturach, które przez tysiąclecia pozostawiły tu swoje cenne dziedzictwo kulturowe, historyczne i etnograficzne.

W okolicy Bjelasicy znajduje się kilka stanowisk archeologicznych. Najbardziej znanym z nich jest dawna osada Brskovo, położona nieco poza obecnymi granicami parku, wraz z najbliższym otoczeniem. Z pozostałości znalezionych w średniowiecznym mieście Brskovo można wnioskować, że już w średniowieczu wydobywano tu srebro i że dzisiejsza, porośnięta roślinnością osada musiała być ważnym ośrodkiem handlowym. 

Powyżej górnej granicy lasu w parku narodowym znajduje się kilka starych katunów (hal pasterskich), z których niektóre do dziś prowadzone są w tradycyjny sposób.

Katuny składają się z chat z bali i mniejszych szałasów, zbudowanych z lokalnie dostępnych naturalnych materiałów, takich jak drewno, kamień i słoma.

Niektóre katuny przystosowały się do rozwijającej się w regionie turystyki i oferują proste, regionalne dania oraz ograniczoną liczbę miejsc noclegowych.

chatki noclegowe w Biogradskiej Gorze
katun w Biogradskiej Gorze z chatkami noclegowymi dla wędrowców

Turystyka

Dzięki pięknej, zróżnicowanej i łatwo dostępnej przyrodzie Park Narodowy Biogradska Gora oferuje idealne warunki do najróżniejszych aktywności na świeżym powietrzu. Na pierwszym planie są piesze wędrówki, ale dzięki licznym drogom między katunami warunki do jazdy na rowerze górskim też są niezłe. Poza prostym spacerem wokół Jeziora Biogradzkiego zawsze trzeba jednak pokonać sporo metrów przewyższenia.

Centrum dla odwiedzających

Centrum dla odwiedzających znajduje się nad brzegiem Jeziora Biogradzkiego. Tutaj odwiedzający mogą dzięki eksponatom etnograficznym poznać tradycyjny sposób życia i bogate dziedzictwo kulturowe tego górskiego regionu.

W bezpośrednim sąsiedztwie centrum informacyjnego znajduje się sklep z pamiątkami, oferujący lokalnie wytworzone produkty, pamiątki, mapy turystyczne i różne publikacje dotyczące regionu.

Godziny otwarcia:

  • W maju, wrześniu i październiku: codziennie od 9:00 do 17:00
  • W czerwcu, lipcu i sierpniu: codziennie od 9:00 do 19:00
Centrum turystyczne w Biogradska gora

Wędrowanie

Sześć górskich szlaków oznakowano według ogólnokrajowego standardu w kolorach czerwono-biało-czerwonych. Prowadzą one na najwyższe szczyty regionu (Crna Glava/Czarna Głowa), Troglava/Trzy Głowy), Zekova glava/Głowa Zeka) oraz do jezior polodowcowych (Jezioro Biogradzkie, jezioro Peia i jezioro Ursulovac).

Ścieżka edukacyjna wokół Jeziora Biogradzkiego (długość 3,3 km, czas przejścia 40 min, pętla) jest najczęściej odwiedzaną trasą w parku. Wije się wzdłuż brzegu jeziora, przez las bukowo-jodłowy i przez ujście rzeki Biogradska. Na trasie znajduje się sześć interaktywnych stacji z informacjami o florze i faunie okolicy.

Jezioro Biogradzkie

Administracja Parku Narodowego zaleca następujące szlaki piesze:

Šiško – Katun Šiško – Ursulovac – Crna glava/Czarna Głowa) – Zekova glava/Głowa Zeka – Vranjak (długość ok. 18 km, czas przejścia 4 h, łatwy) – Szlak łączy dwa katuny Šiško i Vranjak i prowadzi obok jezior polodowcowych (Wielkie Jezioro Šiško, Ševarine i jezioro Ursulovac) na szczyty górskie (Crna glava/Czarna Głowa, Troglava/Trzy Głowy, Zekova glava/Głowa Zeka).

Rzeka Bjelojević – Laništa – Jarčeve strane – Katunina – Jezioro Biogradsko – Bendovac – Dolovi – Svatovsko groblje – Jusin brijeg – Provalija – Crna glava – Jezioro Pešić – Jelovica (długość ok. 35 km, czas przejścia min. 8 h, łatwy) – Pierwszy odcinek szlaku Jezioro Biogradzkie – Bendovac – Dolovi (długość ok. 9 km, czas przejścia 2 h 40 min, łatwy) biegnie szlakiem tematycznym „Lato w katunach – skąd pochodzą nasze tradycyjne produkty?”. Szlak prowadzi dalej do punktu widokowego Bendovac z widokiem na Jezioro Biogradzkie i katun Dolovi Lalević.

Jesień w Biogradskiej Gorze

Kolarstwo górskie

Administracja Parku Narodowego zaleca następujący szlak rowerowy: 

Wycieczka “Dwa wzgórza i pięć jezior” (długość 63 km, czas jazdy 8–9 h, pętla) – To piękna, ale też wymagająca fizycznie pętla dla rowerzystów górskich w parku narodowym. Prowadzi wzdłuż Jeziora Biogradzkiego do Dolovi Lalevié – Svatovsko groblje – Jusin brijeg – Savina bara/Staw Savo, do ujścia rzeki Biogradska do Jaganseske rupe, biegnie poniżej Zekovej Glavy i Troglavy do katunu Vranjak, a następnie wraca pod górę do Zekovej Glavy, potem podjazd na Crną Glavę (z widokiem na jezioro Peia) do Galicy (z widokiem na jezioro Ursulovačko) do schroniska górskiego Suvodo – Jezerine – Katun Suvodo – Katun Šiška do jeziora Ivarina – Reljina – Jusin brijeg i z powrotem do Jeziora Biogradzkiego. Należy zabrać ze sobą wystarczający zapas jedzenia i wody!

Widoki panoramiczne

W parku narodowym znajduje się wiele punktów widokowych, z których roztacza się fascynujący widok na lodowcowe jeziora, wiekowe lasy, łąki i szczyty górskie.

Administracja Parku Narodowego zaleca następujące widoki panoramiczne:

Bendovac (wysokość 1774 m) z widokiem na Jezioro Biogradsko i las deszczowy, który go otacza.

Zekova Glava (2117 m n.p.m.) nad jeziorem Peja, otoczona szczytami Crna Glava, Borova Glava i Cmiljeva Glava.

Crna Glava (2.139 m wysokości) jest najwyższym szczytem Bjelasicy z widokiem na Jezioro Pešić i Jezioro Ursulova.

Pływanie łodzią i kajakiem 

Osoby, które chcą popływać łodzią po Jeziorze Biogradzkim, mogą wypożyczyć drewniane łodzie i kajaki wraz z niezbędnym sprzętem w administracji parku w sklepie z pamiątkami.

jezioro w Biogradskiej Gorze

Wędkarstwo 

Wędkowanie na Jeziorze Biogradzkim jest dozwolone wyłącznie z licencją wędkarską i wędką ze sztuczną przynętą. Licencję wędkarską można uzyskać w administracji parku. Rzeka Tara na odcinku wzdłuż Parku Narodowego Biogradska Gora słynie z możliwości wędkarstwa muchowego. Licencje wędkarskie są dostępne w administracji parku. Obowiązuje tu zasada “catch and release”! Szczegółowe przepisy dotyczące ilości połowu, wymiarów itp. należy uzyskać w administracji parku lub u dyżurnego strażnika na miejscu.

Do Parku Narodowego Biogradska Gora należą także dwa obiekty Parku Narodowego znajdujące się poza jego granicami w gminie Kolasin.

W centrum miejscowości Kolašin znajduje się mała stała wystawa parku narodowego poświęcona niedźwiedziowi brunatnemu.

Na obrzeżach Kolašina znajduje się Ogród Botaniczny, w którym jego założyciel, botanik i alpinista Daniel Vinzek, przez cztery dekady zebrał 350 okazów roślin z czarnogórskich gór – wiele z nich to gatunki endemiczne. 

Inne atrakcje w Czarnogórze

Park Narodowy Jeziora Szkoderskiego

Woda, przestrzeń i obserwacja ptaków w najlepszym wydaniu na Jeziorze Szkoderskim...

Dowiedz się więcej
idylliczne Jezioro Szkoderskie

Park Narodowy Durmitor

"Gwiazda" wśród parków narodowych o najwyższych szczytach i najgłębszych wąwozach...

Dowiedz się więcej
Tara z wysokości 1300 m

Jezioro Pivskie (Pivsko jezero)

Jezioro Pivskie leży na północnym zachodzie Czarnogóry i jest największym sztucznym zbiornikiem wodnym w kraju. Powstało w latach 1971–1976 ...

Dowiedz się więcej
piva lake montenegro

Klasztory w Czarnogórze

Chociaż kościoły wyróżniają się przede wszystkim jako arcydzieła architektury i sztuki, klasztory oferują wgląd w duchowość i...

Dowiedz się więcej
klasztor montenegro ostrog